Zostań przyjacielem cerkiew.pl
Racjonalny i logiczny umysł?
o. Stephen Powley (tłum. Gabriel Szymczak), 28 stycznia 2026
.jpg)
Jak zareagowałbyś na chrześcijan z dobrymi intencjami, którzy twierdziliby, że nie chcą stracić racjonalnego i logicznego myślenia, przystępując do „zorganizowanej religii”? Przez lata pracy jako kapelan więzienny spotkałem wielu, wielu mężczyzn, którzy podzielali ten sposób myślenia. Uważali, że podporządkowanie się autorytetowi Kościoła jest czymś, czego nigdy nie będą w stanie zrobić, ponieważ oznaczałoby to porzucenie własnego rozumu. Wierzyli również, że potrzebują tylko Biblii i racjonalnego, logicznego myślenia.
Wygląda na to, że ta sama myśl stała się dziś bardzo popularna w naszym społeczeństwie.
Być może pierwszym pytaniem, jakie moglibyśmy zadać wierzącym w Biblię chrześcijanom, którzy nie chcą stracić racjonalnego myślenia w jakimś Kościele (co oczywiście, jak wiemy, wcale nie ma miejsca), byłoby: Gdzie w Biblii znajdujesz racjonalne i logiczne myślenie, które dobrze się sprawdza?
Ananiasz i Safira z pewnością wydawali się bardzo racjonalni i logicznie myślący w Dziejach Apostolskich 5… no cóż, ale ostatecznie zginęli.
Nadab i Abihu (Lb 3), ofiarujący kadzidło Panu, brzmieli całkiem racjonalnie i logicznie, ale ostatecznie zginęli.
Izraelici domagali się króla, który był bardziej logicznym wyborem niż Saul, ponieważ był przystojny i większy od wszystkich innych (1 Sm 9-10)… i to naprawdę im się opłaciło (wybaczcie, to sarkazm). Ta lista mogłaby się ciągnąć w nieskończoność przez całą Biblię… a logiczne i racjonalne myślenie nie kończyło się dobrze.
Rozważmy zatem historycznie, co wydarzyło się w chrześcijaństwie. Znajdujemy wiele racjonalnego, logicznego myślenia u ludzi korzystających z Pisma Świętego.
Ariusz był dość logiczny w swoim nauczaniu, że Syn Boży nie jest współwieczny i współistotny swojemu Ojcu.
Pelagiusz nauczał, że rola Jezusa polega jedynie na „dawaniu dobrego przykładu” i że Łaska Boża nie ma miejsca w życiu chrześcijanina… ponosimy pełną odpowiedzialność za nasze własne zbawienie.
Sabeliusz, posługując się Biblią, nauczał, że Ojciec, Syn i Duch Święty to po prostu różne sposoby lub aspekty jednego Boga, a nie trzy odrębne osoby (a to całkowite zaprzeczenie Trójcy Świętej).
Nestoriusz, posługując się rozumem, odkrył, że Pismo Święte wskazuje, iż Jezus nie był Bogiem, który przyszedł w ciele (całkowite zaprzeczenie Wcielenia).
Lista heretyków posługujących się logicznym i racjonalnym umysłem jest długa, a wielu z nich działa do dziś. Samo posługiwanie się racjonalnym i logicznym umysłem, aby zrozumieć Boga, który wykracza daleko poza nasze pojmowanie, to właśnie sedno herezji… i sposób, w jaki istnieją one do dziś. Jeśli słuchasz wykładów niektórych grup heretyckich, nieustannie pytają oni: „Czyż to dla ciebie nie ma sensu?”. Dawno temu nauczyli się, że najlepszym podejściem jest odwoływanie się do racjonalnego i logicznego myślenia.
W tym wszechświecie istnieje jednak Prawda i w pewnym momencie musimy zaakceptować fakt, że nasz racjonalny umysł może do niej nie dotrzeć, ponieważ niektóre z rzeczy Bożych naprawdę wykraczają poza nasze pojmowanie. Obyśmy potraktowali poważnie te słowa świętego proroka Izajasza (55, 8-9): „Bo myśli moje nie są myślami waszymi
ani wasze drogi moimi drogami -
wyrocznia Pana. Bo jak niebiosa górują nad ziemią, tak drogi moje - nad waszymi drogami
i myśli moje - nad myślami waszymi”.
To prowadzi nas do Siedmiu Soborów Powszechnych, które przekazały Prawdę, w którą zawsze wierzono od Chrystusa poprzez Jego Apostołów, a następnie ich uczniów i dalej ich uczniów przez każde pokolenie. Poglądy każdego z heretyków wspomnianych wcześniej zostały rozpatrzone na jednym z tych soborów powszechnych. Bóg nie wzywa każdego chrześcijanina, aby musiał sam zgłębiać te wszystkie rzeczy… raz po raz. Dzięki Duchowi Świętemu sobory potwierdziły te przekazane prawdy i to na nich opieramy się dzisiaj.
Nasz racjonalny lub logiczny umysł nigdy nie oprze się na Trójcy Świętej ani Wcieleniu. To prawdy wykraczające poza nasze pojmowanie. „Gdybyście mogli zrozumieć Trójcę Świętą, to Trójca Święta nie byłaby Bogiem!”
Gdyby ludzie z „niezorganizowanego Kościoła” użyli swoich „racjonalnych, logicznych umysłów”, aby zrozumieć te argumenty zarówno z Pisma Świętego, jak i z historii, mogliby dostrzec potrzebę powrotu do Kościoła, który nie zmienia się z każdym powiewem doktryny. Tutaj jest wielkie bezpieczeństwo. To nie jest po prostu ślepa akceptacja bezmyślnym umysłem, ale raczej umysł, który przyjmuje Prawdę, która została przekazana. Bez tego fundamentu, racjonalne i logiczne myślenie doprowadziło do tysięcy podziałów w chrześcijaństwie. Wszyscy głosili, że korzystają z Biblii i swoich racjonalnych, logicznych umysłów, i dawali nam schizmę za schizmą, aż całe chrześcijaństwo wygląda teraz jak rozbite lustro. Mamy obowiązek robić wszystko, co w naszej mocy, używając naszych umysłów, aby przedstawić te tajemnice tym logicznym, racjonalnym chrześcijanom.
Bóg nie stworzył nas po to, abyśmy byli robotami, ani nie powołuje nas do działania w ten sposób. Wzywa nas do używania rozumu, ale w oparciu o prawdę… nie po to, by coś wymyślać naszą własną prawdą, ale po to, aby chodzić w tej prawdzie. Rozważ te słowa świętego apostoła Jana z jego trzeciego listu: „Większej radości nie mam jak ta, kiedy słyszę, że moje dzieci postępują wedle prawdy” (3 J 1, 4).
Święty apostoł Jan przekazał tę prawdę swoim uczniom. Św. Ignacy uczył się od niego i przekazał tę prawdę swoim uczniom i tak dalej. Jedyną nadzieją dla herezji we współczesnym świecie jest to, że ludzie nadal będą ignorować Kościół Wczesny (lub odrzucać go, twierdząc, że został zepsuty zaraz po śmierci apostołów). Najlepszą nadzieją dla dzisiejszego chrześcijaństwa jest powrót do Kościoła Wczesnego i Siedmiu Soborów Powszechnych i rozpoczęcie „chodzenia w prawdzie”. To przyniosło radość św. Janowi w pierwszym wieku i bez wątpienia przyniesie radość naszemu Panu dzisiaj.
o. Stephen Powley (tłum. Gabriel Szymczak)
za: AnUpWordGlance
fotografia: levangabechava /orthphoto.net/
Wygląda na to, że ta sama myśl stała się dziś bardzo popularna w naszym społeczeństwie.
Być może pierwszym pytaniem, jakie moglibyśmy zadać wierzącym w Biblię chrześcijanom, którzy nie chcą stracić racjonalnego myślenia w jakimś Kościele (co oczywiście, jak wiemy, wcale nie ma miejsca), byłoby: Gdzie w Biblii znajdujesz racjonalne i logiczne myślenie, które dobrze się sprawdza?
Ananiasz i Safira z pewnością wydawali się bardzo racjonalni i logicznie myślący w Dziejach Apostolskich 5… no cóż, ale ostatecznie zginęli.
Nadab i Abihu (Lb 3), ofiarujący kadzidło Panu, brzmieli całkiem racjonalnie i logicznie, ale ostatecznie zginęli.
Izraelici domagali się króla, który był bardziej logicznym wyborem niż Saul, ponieważ był przystojny i większy od wszystkich innych (1 Sm 9-10)… i to naprawdę im się opłaciło (wybaczcie, to sarkazm). Ta lista mogłaby się ciągnąć w nieskończoność przez całą Biblię… a logiczne i racjonalne myślenie nie kończyło się dobrze.
Rozważmy zatem historycznie, co wydarzyło się w chrześcijaństwie. Znajdujemy wiele racjonalnego, logicznego myślenia u ludzi korzystających z Pisma Świętego.
Ariusz był dość logiczny w swoim nauczaniu, że Syn Boży nie jest współwieczny i współistotny swojemu Ojcu.
Pelagiusz nauczał, że rola Jezusa polega jedynie na „dawaniu dobrego przykładu” i że Łaska Boża nie ma miejsca w życiu chrześcijanina… ponosimy pełną odpowiedzialność za nasze własne zbawienie.
Sabeliusz, posługując się Biblią, nauczał, że Ojciec, Syn i Duch Święty to po prostu różne sposoby lub aspekty jednego Boga, a nie trzy odrębne osoby (a to całkowite zaprzeczenie Trójcy Świętej).
Nestoriusz, posługując się rozumem, odkrył, że Pismo Święte wskazuje, iż Jezus nie był Bogiem, który przyszedł w ciele (całkowite zaprzeczenie Wcielenia).
Lista heretyków posługujących się logicznym i racjonalnym umysłem jest długa, a wielu z nich działa do dziś. Samo posługiwanie się racjonalnym i logicznym umysłem, aby zrozumieć Boga, który wykracza daleko poza nasze pojmowanie, to właśnie sedno herezji… i sposób, w jaki istnieją one do dziś. Jeśli słuchasz wykładów niektórych grup heretyckich, nieustannie pytają oni: „Czyż to dla ciebie nie ma sensu?”. Dawno temu nauczyli się, że najlepszym podejściem jest odwoływanie się do racjonalnego i logicznego myślenia.
W tym wszechświecie istnieje jednak Prawda i w pewnym momencie musimy zaakceptować fakt, że nasz racjonalny umysł może do niej nie dotrzeć, ponieważ niektóre z rzeczy Bożych naprawdę wykraczają poza nasze pojmowanie. Obyśmy potraktowali poważnie te słowa świętego proroka Izajasza (55, 8-9): „Bo myśli moje nie są myślami waszymi
ani wasze drogi moimi drogami -
wyrocznia Pana. Bo jak niebiosa górują nad ziemią, tak drogi moje - nad waszymi drogami
i myśli moje - nad myślami waszymi”.
To prowadzi nas do Siedmiu Soborów Powszechnych, które przekazały Prawdę, w którą zawsze wierzono od Chrystusa poprzez Jego Apostołów, a następnie ich uczniów i dalej ich uczniów przez każde pokolenie. Poglądy każdego z heretyków wspomnianych wcześniej zostały rozpatrzone na jednym z tych soborów powszechnych. Bóg nie wzywa każdego chrześcijanina, aby musiał sam zgłębiać te wszystkie rzeczy… raz po raz. Dzięki Duchowi Świętemu sobory potwierdziły te przekazane prawdy i to na nich opieramy się dzisiaj.
Nasz racjonalny lub logiczny umysł nigdy nie oprze się na Trójcy Świętej ani Wcieleniu. To prawdy wykraczające poza nasze pojmowanie. „Gdybyście mogli zrozumieć Trójcę Świętą, to Trójca Święta nie byłaby Bogiem!”
Gdyby ludzie z „niezorganizowanego Kościoła” użyli swoich „racjonalnych, logicznych umysłów”, aby zrozumieć te argumenty zarówno z Pisma Świętego, jak i z historii, mogliby dostrzec potrzebę powrotu do Kościoła, który nie zmienia się z każdym powiewem doktryny. Tutaj jest wielkie bezpieczeństwo. To nie jest po prostu ślepa akceptacja bezmyślnym umysłem, ale raczej umysł, który przyjmuje Prawdę, która została przekazana. Bez tego fundamentu, racjonalne i logiczne myślenie doprowadziło do tysięcy podziałów w chrześcijaństwie. Wszyscy głosili, że korzystają z Biblii i swoich racjonalnych, logicznych umysłów, i dawali nam schizmę za schizmą, aż całe chrześcijaństwo wygląda teraz jak rozbite lustro. Mamy obowiązek robić wszystko, co w naszej mocy, używając naszych umysłów, aby przedstawić te tajemnice tym logicznym, racjonalnym chrześcijanom.
Bóg nie stworzył nas po to, abyśmy byli robotami, ani nie powołuje nas do działania w ten sposób. Wzywa nas do używania rozumu, ale w oparciu o prawdę… nie po to, by coś wymyślać naszą własną prawdą, ale po to, aby chodzić w tej prawdzie. Rozważ te słowa świętego apostoła Jana z jego trzeciego listu: „Większej radości nie mam jak ta, kiedy słyszę, że moje dzieci postępują wedle prawdy” (3 J 1, 4).
Święty apostoł Jan przekazał tę prawdę swoim uczniom. Św. Ignacy uczył się od niego i przekazał tę prawdę swoim uczniom i tak dalej. Jedyną nadzieją dla herezji we współczesnym świecie jest to, że ludzie nadal będą ignorować Kościół Wczesny (lub odrzucać go, twierdząc, że został zepsuty zaraz po śmierci apostołów). Najlepszą nadzieją dla dzisiejszego chrześcijaństwa jest powrót do Kościoła Wczesnego i Siedmiu Soborów Powszechnych i rozpoczęcie „chodzenia w prawdzie”. To przyniosło radość św. Janowi w pierwszym wieku i bez wątpienia przyniesie radość naszemu Panu dzisiaj.
o. Stephen Powley (tłum. Gabriel Szymczak)
za: AnUpWordGlance
fotografia: levangabechava /orthphoto.net/