Zostań przyjacielem cerkiew.pl
Zakończenie prac konserwatorskich przy starodrukach cerkiewnych
12 listopada 2025
Diecezjalny Ośrodek Kultury Prawosławnej „Elpis” w Gorlicach, przy dofinansowaniu Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego, realizuje projekt zatytułowany „Konserwacja zbioru starodruków cyrylickich - zakończenie”. Projekt polega na konserwacji 4 starodruków z zasobów Ośrodka.
Pracom konserwatorskim poddane zostały księgi z okresu I Rzeczypospolitej, wydrukowane w lwowskiej drukarni brackiej: Ewangeliarz z 1665r., Oktoich z 1671r., Triod Postny 1688 oraz późniejszy Irmologion z 1858r. z drukarni lwowskiego Instytutu Stauropigialnego. Są to księgi zawierające teksty perykop ewangelicznych, ryty nabożeństw cyklu tygodniowego i okresu Pięćdzisiątnicy oraz zapisy nutowe modlitw w czasie nabożeństw w cerkwiach. Wszystkie obiekty odznaczają się wysokimi walorami artystycznymi i są tym cenniejsze, że stanowią rzadkie okazy w polskich zbiorach oraz cieszą się dużym zainteresowaniem badaczy. Ponadto pochodzą one z cennych obiektów sakralnych. Prace pozwoliły uchronić obiekty przed całkowitą destrukcją, przywrócić im jak najwięcej elementów pierwotnego stanu i w ten sposób zachować dla potomnych niezwykle cenne obiekty historyczne i kulturowe. Prace nad zbiorem ksiąg cyrylickich planowane są również w roku przyszłym. Poprzez działania konserwatorskie realizator projektu chce przywrócić pamięć o obiektach, drukarniach, miejscach i ludziach związanych z drukami. Księgi obecnie przechowywane są w magazynie Diecezjalnego Ośrodka Kultury Prawosławnej w Gorlicach. Poddane konserwacji obiekty, jak też te poddane konserwacji w latach ubiegłych, często użyczane są na wystawy czasowe. W czasie realizacji projektu przeprowadzono dodatkowo 2 lekcje na temat starodruków oraz prezentację multimedialną obrazującą przebieg prac. Wiele obiektów, które zostały konserwowane, zostały także poddane digitalizacji. Z obiektami zdigitalizowanym zapoznać się można na stronie internetowej www.okp-elpis.pl.
PREZENTACJA (pdf)
Diecezjalny Ośrodek Kultury Prawosławnej „Elpis” w Gorlicach za jeden z głównych celów swego działania obrał zabezpieczanie i ochronę bogactwa materialnego Kościoła wschodniego na terenie Rzeczypospolitej, a także prezentację zbiorów szerokiemu gronu odbiorców swoich zasobów przy okazji organizacji wystaw, prelekcji i prezentacji, podnosząc w ten sposób świadomość historyczną i tożsamość kulturową obywateli. Ośrodek w swojej działalności podjął się m.in. przeprowadzenia kompleksowych prac zmierzających do uchronienia przed zniszczeniem cennego księgozbioru, głównie starodruków cerkiewnych, w których posiadanie wszedł w okresie swego funkcjonowania. Sukcesywnie zbiory są digitalizowane i umieszczane w Internecie. Najcenniejsze i najbardziej zniszczone obiekty poddawane są pracom konserwatorskim. Zależy nam, aby całość prac wykonana była na wysokim poziomie, zgodnie ze sztuką konserwatorską, dlatego też do projektu zaangażowaliśmy wybitnych znawców problematyki. Do chwili obecnej poddano konserwacji 47 starodruków, m.in.: 1) Oktoich z 1630 r., drukarnia bracka w Lwowie, 2) Mineja z 1643 r., drukarnia bracka w Lwowie, 3) Oktoich z 1644r., drukarnia bracka w Lwowie, 4) Czasosłow z 1642 r., drukarnia bracka w Lwowie, 5) Triod Postna z 1717 r., drukarnia bracka w Lwowie, 6) Apostoł z 1696 r. drukarnia bracka w Lwowie, 7) Mineja Świąteczna z 1638 r., drukarnia bracka w Lwowie. Do konserwacji wytypowanych jest kolejnych 18 egzemplarzy druków z XVII-XVIII w. z drukarni poczajowskiej, lwowskich, kijowskich, supraskiej, moskiewskich, uniowskiej, wileńskich i przemyskich.
Zadanie dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
ks. Roman Dubec
Pracom konserwatorskim poddane zostały księgi z okresu I Rzeczypospolitej, wydrukowane w lwowskiej drukarni brackiej: Ewangeliarz z 1665r., Oktoich z 1671r., Triod Postny 1688 oraz późniejszy Irmologion z 1858r. z drukarni lwowskiego Instytutu Stauropigialnego. Są to księgi zawierające teksty perykop ewangelicznych, ryty nabożeństw cyklu tygodniowego i okresu Pięćdzisiątnicy oraz zapisy nutowe modlitw w czasie nabożeństw w cerkwiach. Wszystkie obiekty odznaczają się wysokimi walorami artystycznymi i są tym cenniejsze, że stanowią rzadkie okazy w polskich zbiorach oraz cieszą się dużym zainteresowaniem badaczy. Ponadto pochodzą one z cennych obiektów sakralnych. Prace pozwoliły uchronić obiekty przed całkowitą destrukcją, przywrócić im jak najwięcej elementów pierwotnego stanu i w ten sposób zachować dla potomnych niezwykle cenne obiekty historyczne i kulturowe. Prace nad zbiorem ksiąg cyrylickich planowane są również w roku przyszłym. Poprzez działania konserwatorskie realizator projektu chce przywrócić pamięć o obiektach, drukarniach, miejscach i ludziach związanych z drukami. Księgi obecnie przechowywane są w magazynie Diecezjalnego Ośrodka Kultury Prawosławnej w Gorlicach. Poddane konserwacji obiekty, jak też te poddane konserwacji w latach ubiegłych, często użyczane są na wystawy czasowe. W czasie realizacji projektu przeprowadzono dodatkowo 2 lekcje na temat starodruków oraz prezentację multimedialną obrazującą przebieg prac. Wiele obiektów, które zostały konserwowane, zostały także poddane digitalizacji. Z obiektami zdigitalizowanym zapoznać się można na stronie internetowej www.okp-elpis.pl.
PREZENTACJA (pdf)
Diecezjalny Ośrodek Kultury Prawosławnej „Elpis” w Gorlicach za jeden z głównych celów swego działania obrał zabezpieczanie i ochronę bogactwa materialnego Kościoła wschodniego na terenie Rzeczypospolitej, a także prezentację zbiorów szerokiemu gronu odbiorców swoich zasobów przy okazji organizacji wystaw, prelekcji i prezentacji, podnosząc w ten sposób świadomość historyczną i tożsamość kulturową obywateli. Ośrodek w swojej działalności podjął się m.in. przeprowadzenia kompleksowych prac zmierzających do uchronienia przed zniszczeniem cennego księgozbioru, głównie starodruków cerkiewnych, w których posiadanie wszedł w okresie swego funkcjonowania. Sukcesywnie zbiory są digitalizowane i umieszczane w Internecie. Najcenniejsze i najbardziej zniszczone obiekty poddawane są pracom konserwatorskim. Zależy nam, aby całość prac wykonana była na wysokim poziomie, zgodnie ze sztuką konserwatorską, dlatego też do projektu zaangażowaliśmy wybitnych znawców problematyki. Do chwili obecnej poddano konserwacji 47 starodruków, m.in.: 1) Oktoich z 1630 r., drukarnia bracka w Lwowie, 2) Mineja z 1643 r., drukarnia bracka w Lwowie, 3) Oktoich z 1644r., drukarnia bracka w Lwowie, 4) Czasosłow z 1642 r., drukarnia bracka w Lwowie, 5) Triod Postna z 1717 r., drukarnia bracka w Lwowie, 6) Apostoł z 1696 r. drukarnia bracka w Lwowie, 7) Mineja Świąteczna z 1638 r., drukarnia bracka w Lwowie. Do konserwacji wytypowanych jest kolejnych 18 egzemplarzy druków z XVII-XVIII w. z drukarni poczajowskiej, lwowskich, kijowskich, supraskiej, moskiewskich, uniowskiej, wileńskich i przemyskich.
Zadanie dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
ks. Roman Dubec