Zostań przyjacielem cerkiew.pl
Letnia Pascha
Evagelos Sotiropoulos (tłum. Gabriel Szymczak), 27 sierpnia 2025
-(2)[1].jpg)
W Boskiej Liturgii św. Jana Chryzostoma sprawowanej w Kościele prawosławnym kapłan powtarza wielokrotnie następującą modlitwę: Sami siebie, wszyscy siebie nawzajem i całe życie nasze Chrystusowi Bogu oddajmy.
Rok cerkiewny, który rozpoczyna się 1 (14) września, został w Boski sposób opracowany przez Ojców Kościoła poprzez święta i posty, aby pomóc nam żyć w Chrystusie Bogoczłowieku.
Najdłuższy i najsurowszy post, Wielki Post, toruje drogę Passze (Wielkanocy), Świętu Świąt. Oprócz Wielkiego Postu istnieją trzy inne okresy nakazanego postu: apostolski, Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny oraz Bożego Narodzenia.
Czy Jeden, Święty, Powszechny i Apostolski Kościół przestrzega Postu Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny? Okres ten, trwający dwa tygodnie, od 1/14 do 14/27 sierpnia, swą kulminację ma 15/28 sierpnia, w dniu święta Zaśnięcia Matki Bożej (Theotokos).
Wcześniej jednak, 6/19 sierpnia, prawosławie obchodzi inne z Dwunastu Wielkich Świąt, czyli Przemienienie Pańskie naszego Pana, Boga i Zbawiciela Jezusa Chrystusa, i pozwala na przerwę w poście poprzez spożycie ryb.
Świętość tych dwóch tygodni daje wiernym paliwo do duchowej walki – to jeden z powodów, dla których okres Zaśnięcia jest po grecku czule nazywany Letnią Paschą.
Przyjrzyjmy się zatem pokrótce teologicznemu i duchowemu znaczeniu tych dwóch świąt poprzez homilie św. Grzegorza Palamasa (1296-1359), który reprezentuje teologię chrześcijańską w jej najwznioślejszym znaczeniu.
W przeciwieństwie do tych, którzy zaprzeczają prawdzie, św. Grzegorz jasno dowodzi, że Światło Przemienienia nie zostało stworzone. „Udając, że interesują się dosłownym znaczeniem tego fragmentu, odrzucają jego boskie znaczenie” – pisze Palamas.
W Ewangelii wg św. Mateusza (zob. 17, 1-9; a także Łk 9, 28-36) ewangelista opowiada o objawieniu się boskości Chrystusa poprzez ukazanie Jego boskiej energii na górze Tabor: I przemienił się wobec nich, i oblicze Jego rozbłysło jak słońce, a szaty Jego stały się jasne jak światło (Mt 17, 2).
Świadkami tej teofanii byli trzej Jego uczniowie – Piotr, Jakub i Jan – a także Mojżesz i Eliasz. Przemówił również Bóg Ojciec: Ten jest Synem Moim umiłowanym, w Nim znalazłem upodobanie, Jego słuchajcie (Mt 17, 5), potwierdzając boskie synostwo Jezusa.
Osiągnięcie tego światła jest ostatecznym celem prawosławnych chrześcijan i można je osiągnąć, poświęcając całe życie nasze Chrystusowi Bogu, jak mówi święty Chryzostom.
„Boskie światło jest dawane z umiarem i przyjmowane w większym lub mniejszym stopniu, rozdzielane, niepodzielnie dzielone, według godności przyjmujących” – głosi św. Grzegorz, choć w żadnym wypadku nie należy tego mylić z istotą Boga, która jest „absolutnie niepodzielna i niepojęta, i żadna inna istota nie może jej przyjąć ani w większym, ani w mniejszym stopniu”.
Nie mamy lepszego przykładu, lepszego pierwowzoru, który doprowadziłby nas do niewypowiedzianej chwały Chrystusa niż Jego Matka, Najświętsza Pani i zawsze Dziewica Maryja, Najświętsza spośród świętych, której Zaśnięcie będziemy jutro obchodzić.
Św. Grzegorz pisze:
"Okazała, że całe jej życie, jej postępowanie, jej umysł i jej słowa były całkowicie oddane pobożnym dążeniom. W rezultacie również Jej śmierć była życiodajna i prowadziła do niebiańskiego, nieśmiertelnego życia, a dzień jej wspomnienia jest radosnym świętem dla całego świata… Obecnie jest Ona jedyną, która ma miejsce w niebie ze swoim bosko uwielbionym ciałem w towarzystwie swego Syna".
Prawosławie czci Bogurodzicę poprzez swoje ikony, hymny i święta, i modli się o jej wstawiennictwo u Syna i naszego Boga. Szczególną cześć w życiu liturgicznym Kościoła oddaje hymn Axion Estin:
Zaprawdę godne jest to, błogosławić Ciebie, Bogurodzico, zawsze błogosławioną i najczystszą, i Matkę Boga naszego. Czcigodniejszą od Cherubinów i bez porównania chwalebniejszą od Serafinów, któraś bez zmiany Boga Słowo zrodziła, Ciebie, prawdziwą Bogurodzicę, wysławiamy.
Podobnie jak Pascha, Wielkie Święta Postu Zaśnięcia wzywają nas do tego, abyśmy miłowali Pana, Boga naszego, z całego serca naszego, i z całej duszy naszej, i z całej myśli naszej, i ze wszystkich sił naszych (por. Mk 12, 30). Przemienienie Pańskie ukazuje nam, że możemy doświadczyć Królestwa Bożego tu na ziemi, podczas gdy Zaśnięcie wskazuje, że poprzez naszą wiarę, dobre uczynki oraz miłość i miłosierdzie Chrystusa możemy osiągnąć życie wieczne; Jak pisze św. Grzegorz Palamas: „Chrystus jako Bóg jest dla tych, którzy żyją Duchem i widzą oczami duchowymi, tym, czym słońce jest dla tych, którzy żyją zmysłami i widzą wzrokiem naturalnym”.
Evagelos Sotiropoulos (tłum. Gabriel Szymczak)
za: pemptousia.com
fotografia: levangabechava /orthphoto.net/
Rok cerkiewny, który rozpoczyna się 1 (14) września, został w Boski sposób opracowany przez Ojców Kościoła poprzez święta i posty, aby pomóc nam żyć w Chrystusie Bogoczłowieku.
Najdłuższy i najsurowszy post, Wielki Post, toruje drogę Passze (Wielkanocy), Świętu Świąt. Oprócz Wielkiego Postu istnieją trzy inne okresy nakazanego postu: apostolski, Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny oraz Bożego Narodzenia.
Czy Jeden, Święty, Powszechny i Apostolski Kościół przestrzega Postu Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny? Okres ten, trwający dwa tygodnie, od 1/14 do 14/27 sierpnia, swą kulminację ma 15/28 sierpnia, w dniu święta Zaśnięcia Matki Bożej (Theotokos).
Wcześniej jednak, 6/19 sierpnia, prawosławie obchodzi inne z Dwunastu Wielkich Świąt, czyli Przemienienie Pańskie naszego Pana, Boga i Zbawiciela Jezusa Chrystusa, i pozwala na przerwę w poście poprzez spożycie ryb.
Świętość tych dwóch tygodni daje wiernym paliwo do duchowej walki – to jeden z powodów, dla których okres Zaśnięcia jest po grecku czule nazywany Letnią Paschą.
Przyjrzyjmy się zatem pokrótce teologicznemu i duchowemu znaczeniu tych dwóch świąt poprzez homilie św. Grzegorza Palamasa (1296-1359), który reprezentuje teologię chrześcijańską w jej najwznioślejszym znaczeniu.
W przeciwieństwie do tych, którzy zaprzeczają prawdzie, św. Grzegorz jasno dowodzi, że Światło Przemienienia nie zostało stworzone. „Udając, że interesują się dosłownym znaczeniem tego fragmentu, odrzucają jego boskie znaczenie” – pisze Palamas.
W Ewangelii wg św. Mateusza (zob. 17, 1-9; a także Łk 9, 28-36) ewangelista opowiada o objawieniu się boskości Chrystusa poprzez ukazanie Jego boskiej energii na górze Tabor: I przemienił się wobec nich, i oblicze Jego rozbłysło jak słońce, a szaty Jego stały się jasne jak światło (Mt 17, 2).
Świadkami tej teofanii byli trzej Jego uczniowie – Piotr, Jakub i Jan – a także Mojżesz i Eliasz. Przemówił również Bóg Ojciec: Ten jest Synem Moim umiłowanym, w Nim znalazłem upodobanie, Jego słuchajcie (Mt 17, 5), potwierdzając boskie synostwo Jezusa.
Osiągnięcie tego światła jest ostatecznym celem prawosławnych chrześcijan i można je osiągnąć, poświęcając całe życie nasze Chrystusowi Bogu, jak mówi święty Chryzostom.
„Boskie światło jest dawane z umiarem i przyjmowane w większym lub mniejszym stopniu, rozdzielane, niepodzielnie dzielone, według godności przyjmujących” – głosi św. Grzegorz, choć w żadnym wypadku nie należy tego mylić z istotą Boga, która jest „absolutnie niepodzielna i niepojęta, i żadna inna istota nie może jej przyjąć ani w większym, ani w mniejszym stopniu”.
Nie mamy lepszego przykładu, lepszego pierwowzoru, który doprowadziłby nas do niewypowiedzianej chwały Chrystusa niż Jego Matka, Najświętsza Pani i zawsze Dziewica Maryja, Najświętsza spośród świętych, której Zaśnięcie będziemy jutro obchodzić.
Św. Grzegorz pisze:
"Okazała, że całe jej życie, jej postępowanie, jej umysł i jej słowa były całkowicie oddane pobożnym dążeniom. W rezultacie również Jej śmierć była życiodajna i prowadziła do niebiańskiego, nieśmiertelnego życia, a dzień jej wspomnienia jest radosnym świętem dla całego świata… Obecnie jest Ona jedyną, która ma miejsce w niebie ze swoim bosko uwielbionym ciałem w towarzystwie swego Syna".
Prawosławie czci Bogurodzicę poprzez swoje ikony, hymny i święta, i modli się o jej wstawiennictwo u Syna i naszego Boga. Szczególną cześć w życiu liturgicznym Kościoła oddaje hymn Axion Estin:
Zaprawdę godne jest to, błogosławić Ciebie, Bogurodzico, zawsze błogosławioną i najczystszą, i Matkę Boga naszego. Czcigodniejszą od Cherubinów i bez porównania chwalebniejszą od Serafinów, któraś bez zmiany Boga Słowo zrodziła, Ciebie, prawdziwą Bogurodzicę, wysławiamy.
Podobnie jak Pascha, Wielkie Święta Postu Zaśnięcia wzywają nas do tego, abyśmy miłowali Pana, Boga naszego, z całego serca naszego, i z całej duszy naszej, i z całej myśli naszej, i ze wszystkich sił naszych (por. Mk 12, 30). Przemienienie Pańskie ukazuje nam, że możemy doświadczyć Królestwa Bożego tu na ziemi, podczas gdy Zaśnięcie wskazuje, że poprzez naszą wiarę, dobre uczynki oraz miłość i miłosierdzie Chrystusa możemy osiągnąć życie wieczne; Jak pisze św. Grzegorz Palamas: „Chrystus jako Bóg jest dla tych, którzy żyją Duchem i widzą oczami duchowymi, tym, czym słońce jest dla tych, którzy żyją zmysłami i widzą wzrokiem naturalnym”.
Evagelos Sotiropoulos (tłum. Gabriel Szymczak)
za: pemptousia.com
fotografia: levangabechava /orthphoto.net/