polska: Wykład o metropolicie Józefie Siemaszko

Wykład o metropolicie Józefie Siemaszko

14 kwietnia 2024

Na zaproszenie Bractwa Cerkiewnego Trzech Świętych Hierarchów w Białymstoku dnia 11.04.2024 r. w Centrum Kultury Prawosławnej z referatem na temat: "Metropolita Józef Siemaszko - prekursor samodzielności cerkiewnej Kościoła Prawosławnego w Rzeczypospolitej" wystąpił o. Denis Rusnak z przymonasterskiej parafii pw. Przemienienia Pańskiego na św. Górze Grabarce.

Dzięki aktywności i szeroko zakrojonym działaniom prawosławnego metropolity litewskiego Józefa Siemaszko (1798-1869) nastąpił w 1839r. (tzw. zjednoczeniowy sobór połocki) gremialny powrót około 1,5 miliona unitów z ówczesnych guberni wileńskiej i grodzieńskiej (w skład tej ostatniej wchodziło nasze Podlasie), po ponad 240 latach, do wiary swoich przodków - prawosławia.

Cerkiew unicka powstała wskutek przyjęcia dogmatów wiary Kościoła Rzymskokatolickiego przez część hierarchii Cerkwi Prawosławnej w I Rzeczypospolitej (tzw. unia brzeska 1596r.) i rozwijała się przez ponad dwieście lat wskutek antyprawosławnych (włącznie z delegalizacją Cerkwi Prawosławnej, ograniczaniem praw politycznych, społecznych, majątkowych, religijnych wiernych prawosławnych w Rzeczypospolitej) działań władzy królewskiej i Kościoła Rzymskokatolickiego. Będąc jednak poddawana bardzo silnym procesom polonizacji i latynizacji (już nie tylko w kwestiach dogmatycznych, ale nawet liturgicznych czy wystroju świątyń), upodabniała się coraz bardziej do Kościoła łacińskiego (szlachta i ziemiaństwo z biegiem czasu przyjęły obrządek łaciński, a w unii pozostawały jeszcze niższe warstwy społeczne).

Metropolita Józef Siemaszko był początkowo duchownym (od 1829 r. biskupem) unickim, zrozumiał jednak że uniatyzm został jego prawosławnym przodkom narzucony siłą i przemocą, dlatego nie jest wyznaniem rodzimym Rusinów na współczesnych obszarach Polski, Litwy, Ukrainy, Białorusi, Rosji. Rozpoczęta przez niego i trwająca nieco ponad 10 lat długofalowa reforma cerkiewna w diecezji litewskiej, polegająca na stopniowym przywracaniu prawosławnej dogmatyki, tradycji liturgicznej, kształceniu duchownych unickich i wiernych, przywracaniu prawosławnego wystroju świątyń, uświadamianiu wiernych w zakresie tożsamości narodowo-religijnej, doprowadziła – w sposób pozbawiony przemocy, ewolucyjny – do powrotu unickich wiernych i duchownych do Cerkwi Prawosławnej, do prawosławnej wiary ich przodków.

O. Denis podkreślił, że poprzez trud metropolity Józefa Siemaszki i kontynuatorów jego dzieła Cerkiew Prawosławna na dawnych terenach I Rzeczypospolitej i Wielkiego Księstwa Litewskiego umocniła się, a po ponad 50 latach (w okresie II Rzeczypospolitej) dojrzała, tworząc samodzielną strukturę cerkiewną – Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny.

Zapraszamy na organizowane przez nasze Bractwo kolejne wykłady, a także pielgrzymki, gowienija, spotkania (bieżące informacje na stronie facebook: Bractwo Cerkiewne Trzech Świętych Hierarchów w Białymstoku).