polska: Nowość wydawnicza: Małżeństwo w Prawosławiu
kuchnia muzyka sklep
polska świat
publicystyka pytania i odpowiedzi archiwum
ogłoszenia wydarzenia fotogalerie
redakcja wesprzyj nas kontakt

Nowość wydawnicza: Małżeństwo w Prawosławiu

Jarosław Charkiewicz, 06 lutego 2023

Pod koniec 2022 r. pod auspicjami Chełmskiego Centrum Kultury Prawosławnej ukazała się książka wybitnego amerykańskiego teologa ks. prof. Johna Meyendorffa pt. „Małżeństwo w Prawosławiu. Liturgia, teologia, życie”. Dzieło to w sposób przystępny i klarowny przybliża czytelnikowi liczne kwestie dotyczące tego sakramentu. To książka bardzo potrzebna szczególnie we współczesnych, coraz bardziej laicyzujących się czasach. Nic więc dziwnego, że jej pierwsze wydanie, które ujrzało światło dzienne jeszcze w 1995 r., chociaż ukazało się w dużym jak na polskie warunki nakładzie 5 tys. egz., już dawno się wyczerpało. Tym większe podziękowania należą się Chełmskiemu Centrum Kultury Prawosławnej, które doprowadziło do nowego wydania książki, której przekład pióra prof. Krzysztofa Leśniewskiego dokonany został na podstawie poprawionego w 2000 r. wydania oryginału.

Na książkę składa się szesnaście rozdziałów poprzedzonych „Wprowadzeniem” arcybiskupa lubelskiego i chełmskiego Abla oraz odautorskim „Wstępem”, a kończących się „Zakończeniem”. Sukcesywnie, prowadząc niczym za rękę, autor wprowadza w swej pracy czytelnika w tajniki małżeństwa. Swoje rozważania rozpoczyna od przedstawienia starotestamentowego pojmowania małżeństwa i jego celu, po czym wyjaśnia nowotestamentowe rozumienie tego sakramentu. Następnie przechodzi do wyjaśnienia sakramentalnego wymiaru związku małżeńskiego („małżeństwo jest sakramentem, ponieważ w nim i przez nie Królestwo Boże staje się żywym doświadczeniem”), zaznaczając przy tym, że właściwe znaczenie małżeństwa jako sakramentu staje się zrozumiałe w perspektywie jego relacji do św. Liturgii i sakramentu Eucharystii („znaczenie małżeństwa jako sakramentu nie może być zrozumiałe poza kontekstem eucharystycznym”).

W dalszej części rozważań ks. Meyendorff omawia historyczny rozwój tworzenia się ślubu jako oddzielnego obrzędu, współczesny obrzęd zaręczyn i obrzęd koronowania. Następnie, po sugestii liturgicznej dotyczącej możliwości praktycznego przyłączenia sakramentu małżeństwa do św. Liturgii, przechodzi do kwestii liturgiczno-kanonicznych związanych z warunkami zawarcia sakramentu małżeństwa, możliwością jego ponownego zawarcia, problemu małżeństw „mieszanych” i rozwodów. Na zakończenie autor odnosi się do kwestii planowania potomstwa (w tym antykoncepcji), aborcji i małżeństwa osób duchownych.

Uzupełnieniem i dopełnieniem głównej części książki są zajmujące niemal tyle samo objętości, co jej zasadnicza część, cztery dodatki znajdujące się po „Zakończeniu”. W pierwszym przedstawione zostały nowotestamentowe fragmenty dotyczące małżeństwa i kwestii okołomałżeńskich. W drugim dodatku znalazły się bardzo trafnie dobrane cytaty związane z małżeństwem pióra: św. Jana Chryzostoma („Homilia XX na List do Efezjan”), św. Klemensa Aleksandryjskiego (z jego „Kobierców zapisków filozoficznych dotyczących prawdziwej wiedzy”) i zaczerpnięte z „dziennika” ks. Aleksandra Jelczaninowa. W dodatku czwartym wyłożone zostały podstawowe przepisy prawa kanonicznego poświęcone małżeństwu. Przedostatni dodatek to fragment jednej z mów św. Symeona z Tesaloniki dotyczący tradycji liturgicznej małżeństwa. Ostatni dodatek, bardzo potrzebny w szczególności osobom na co dzień nieobcującym z językiem cerkiewnosłowiańskim, to treść sakramentu małżeństwa w tym języku i w przekładzie na język polski.

Bez wątpienia dużym atutem książki jest nie tylko wieloaspektowe przedstawienie misterium małżeństwa, ale również pojawiające się w książce w różnych miejscach porównania różnic w nauczaniu o małżeństwie Cerkwi prawosławnej oraz Kościoła rzymskokatolickiego i denominacji protestanckich. Uwypukla to tym bardziej niesłychaną głębię, z jaką mamy do czynienia w sakramencie małżeństwa w pojmowaniu prawosławnym.

Na zakończenie warto przywołać pochodzące ze wstępu do książki ważne słowa arcybiskupa Abla. Hierarcha ten wyraził nadzieję, że nowe wydanie omawianej książki „będzie wsparciem nie tylko dla naszych wiernych przygotowujących się do zawarcia sakramentalnego związku małżeńskiego. Refleksja nad istotą, znaczeniem oraz zobowiązaniami wynikającymi z bycia prawosławnym małżeństwem jest pomocna w przezwyciężaniu różnego rodzaju trudności i kryzysów w obliczu zagrożeń pochodzących ze świata, w którym żyjemy”.

Zachęcając do lektury, przy czym stopniowej i uważnej, prezentowanej książki, zacytujmy pochodzące z niej słowa, które mogą stanowić motto całego dzieła: „Życie małżeńskie jest szczególnym powołaniem do osiągnięcia świętości i współtworzenia małej Cerkwi”.

__________________
John Meyendorff, Małżeństwo w Prawosławiu. Liturgia, teologia, życie, przekł. Krzysztof Leśniewski, Chełmskie Centrum Kultury Prawosławnej, Chełm 2022, s. 219.